นครทูเดย์ออนไลน์: การเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และชุมชน

วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2564 กองทัพภาคที่ 3/กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 แถลงข่าวประชาสัมพันธ์ ประจำสัปดาห์ ครั้งที่ 119 ณ ศูนย์ประชาสัมพันธ์ กองทัพภาคที่ 3 ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก โดยมี พันเอก รุ่งคุณ มหาปัญญาวงศ์ โฆษกกองทัพภาคที่ 3/กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 พร้อมด้วย พันเอก นายแพทย์ วิโรจน์ ชนม์สูงเนิน รองโฆษกฯ, พันโท วรปรัชญ์ กาศสกุล และ พันโท หญิง บุณฑริกา ฑีฆวาณิช ผู้ช่วยโฆษกฯ เป็นผู้แถลงข่าวฯ มีสาระสำคัญดังนี้.-พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงก่อตั้งโครงการหลวง ขึ้น ในปี พ.ศ. 2512 ด้วยพระราชปณิธาน “ช่วยชาวเขา ช่วยชาวเรา ช่วยชาวโลก” โดยการแก้ที่เหตุแห่งปัญหา คือความยากจน ด้วยหลักการพัฒนาที่ยั่งยืน เพื่อที่จะแก้ไขความยากจนและทุกข์ยากของประชาชนบนพื้นที่สูง เนื่องจากความห่างไกลและยากลำบากของพื้นที่ จึงขาดทางเลือกในการประกอบอาชีพ ซึ่งเป็นต้นเหตุของการปลูกฝิ่น และการทำไร่เลื่อนลอย สร้างปัญหาสำคัญแก่ประเทศ คือ ยาเสพติด การเสื่อมโทรมของป่าต้นน้ำลำธาร และยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ อีกทั้งข้อจำกัดในการเข้าถึงการพัฒนาของภาครัฐ การขาดวิธีการ และองค์ความรู้ในการแก้ปัญหา จึงเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบ ทั้งต่อประชาชนและความมั่นคงของประเทศ ซึ่งการดำเนินงานยาวนานกว่า 50 ปี

ก่อให้เกิดประโยชน์สุขแก่ประชาชน การแก้ไขปัญหาของประเทศ รวมทั้งได้การยอมรับจากองค์การสหประชาชาติ ว่าเป็นรูปแบบการพัฒนาที่ยั่งยืน และส่งเสริมให้นานาประเทศได้เรียนรู้และนำไปใช้ประโยชน์ อย่างไรก็ตามพื้นที่สูงของประเทศไทยนั้น มีมากกว่า 4,000 หมู่บ้าน ประกอบกับการเพิ่มขึ้นของประชากรและค่าใช่จ่ายในครัวเรือน ปัญหาความยากจน และการขยายทำการเกษตร เพื่อดำรงชีวิตจึงยังคงมีอยู่ โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกล และทุรกันดารมากๆ ทำให้เกิดปัญหาต่อเนื่อง คือสูญเสียพื้นที่ป่า หมอกควัน และผลกระทบจากสารเคมีทางการเกษตร เมื่อปี พ.ศ. 2548 คณะรัฐมนตรีฯ จึงได้มีมติจัดตั้ง “สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)” ขึ้น เพื่อขยายผลสำเร็จของโครงการหลวงไปสู่การแก้ไขปัญหาของประเทศ โดยเฉพาะความยากจนและการเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้วยหลักและวิธีการพัฒนาที่ยั่งยืนแบบโครงการหลวง ซึ่งเป็นต้นแบบของการพัฒนาด้วยหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ ศรีคีรีรักษ์หลักการพัฒนาแบบโครงการหลวง คือ การพัฒนาเชิงพื้นที่ ยึดปัญหา ความต้องการ และภูมิสังคมของชุมชน เป็นเป้าหมายและขับเคลื่อนการพัฒนาทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต และการประกอบอาชีพ โดยใช้ข้อมูลและองค์ความรู้ ในการวิเคราะห์ วางแผน และดำเนินการ ภายใต้การพัฒนาแบบบูรณาการของหน่วยงานต่างๆ และการมีส่วนร่วมของประชาชนวิธีการการพัฒนาสำคัญ เริ่มจากการแบ่งแยกพื้นที่เกษตรและพื้นที่ป่า เพื่อป้องกันการบุกรุกด้วยการจัดทำแผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดิน และแผนที่ดินรายแปลงของเกษตรกร จากนั้น ปรับระบบการทำการเกษตรให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และมีรายได้พอเพียง ด้วยพืชพรรณที่ให้ผลตอบแทนสูงในพื้นที่จำกัด วิธีการผลิตอย่างประณีต มีมาตรฐานอาหารปลอดภัย และการจัดการด้านตลาดด้วยสถาบันเกษตรกร ภายใต้การสนับสนุนของหน่วยงานต่างๆ โดยเฉพาะด้านการพัฒนาปัจจัยพื้นฐานต่างๆ จากนั้น สร้างความเข้มแข็งและส่งเสริมชุมชนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่า ดิน และน้ำ เพื่อให้อุดมสมบูรณ์ และใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืนปัจจุบัน ชุมชนบนพื้นที่สูง 44 พื้นที่ จำนวน 616 แห่ง ในพื้นที่ 8 จังหวัด (จังหวัดกำแพงเพชร, จังหวัดเชียงใหม่, จังหวัดกาญจนบุรี, จังหวัดเพชรบูรณ์, จังหวัดเชียงราย, จัดหวัดน่าน, จังหวัดตาก และจังหวัดแม่ฮ่องสอน) สำหรับในพื้นที่ภาคเหนือนั้น สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ได้ร่วมกับทุกภาคส่วน ดำเนินการพัฒนาความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จากการประกอบอาชีพเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และชุมชน มีความเข้มแข็งและมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ และมีหลากหลายชุมชุนที่เป็นต้นแบบ และแหล่งเรียนรู้การพัฒนาอย่างยั่งยืนแบบโครงการหลวง จนประสบความสำเร็จ ได้แก่1) จังหวัดตาก โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงผาผึ้ง - ศรีคีรีรักษ์ รางวัลเลิศรัฐสาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทสัมฤทธิผลประชาชนมีส่วนร่วม ระดับดี เรื่อง “คนสร้างป่า” ต้นแบบการพัฒนาชุมชนเชิงพื้นที่ โดยกระบวนการมีส่วนร่วม2) จังหวัดแม่ฮ่องสอน โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงสบเมย รางวัลเลิศรัฐสาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทสัมฤทธิผลประชาชนมีส่วนร่วม ระดับดีเด่น เรื่อง “คู่วิถีคนอยู่ร่วมกับป่า ลดพื้นที่ทำไร่หมุนเวียน”3) จังหวัดน่าน โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงแม่จริม รางวัลเลิศรัฐสาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทสัมฤทธิผลประชาชนมีส่วนร่วม ระดับดี เรื่อง แม่จริม : ชุมชนลดการเผาด้วยวิถีเกษตรตามแนวทางโครงการหลวง4) จังหวัดเชียงใหม่ โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงแม่มะลอ รางวัลเลิศรัฐสาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทสัมฤทธิผลประชาชนมีส่วนร่วม ระดับดี เรื่อง “บ่อน้ำร่วมแบ่งปัน : ระบบน้ำเพื่อการเกษตร”และโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงปางแดงใน รางวัลสาขาการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทสัมฤทธิ์ผลประชาชนมีส่วนร่วม ระดับดี เรื่อง “ปางแดงใน จากภูเขาสีทองสู่ภูเขาสีเขียว” ในการนี้ พลโท อภิเชษฐ์ ซื่อสัตย์ แม่ทัพภาคที่ 3/ผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 ขอเชิญชวน พี่น้องประชาชนทั้ง 17 จังหวัดภาคเหนือ ร่วมกันให้การสนับสนุนกิจกรรมของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ในกิจกรรมดังกล่าว โดยกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 3 และทุกส่วนราชการ พร้อมเป็นแนวร่วมสำคัญในการบูรณาการ เพื่อที่จะทำให้การเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และชุมชน ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน และร่วมสืบสานพระราชปณิธานสืบไป